De St. Antonius Abtkerk aan de Scheveningseweg sluit definitief haar deuren. De rooms-katholieke parochie Maria Sterre der Zee maakte vrijdag bekend dat vier van haar negen Haagse kerken zullen worden afgestoten als onderdeel van een nieuwe toekomstvisie voor de periode 2026-2035. Daarmee komt een einde aan bijna zeven eeuwen katholieke aanwezigheid op deze historische locatie in Scheveningen.
De Antonius Abtkerk, gelegen aan de Scheveningseweg 235, is een van de meest herkenbare gebouwen van de wijk. Het rijksmonument werd tussen 1925 en 1927 gebouwd naar een ontwerp van Joseph Cuypers en zijn zoon Pierre Cuypers jr. Met zijn 50 meter hoge toren vormt het gebouw al bijna een eeuw een markant herkenningspunt in het Scheveningse straatbeeld.
Vergrijzing en oplopende kosten
Volgens de parochie is de sluiting noodzakelijk vanwege de terugloop van het aantal kerkgangers en vrijwilligers. Daarnaast kampt de geloofsgemeenschap al langere tijd met financiële tekorten, waardoor het onderhoud en de exploitatie van negen kerkgebouwen niet langer haalbaar zijn.
Pastoor Dick van Klaveren noemt de keuze ingrijpend, maar noodzakelijk. Volgens hem wil de katholieke gemeenschap ook in de toekomst zichtbaar aanwezig blijven in Den Haag, maar dan wel op een manier die financieel en organisatorisch verantwoord is.
De parochie zal haar activiteiten voortaan concentreren op twee hoofdkerken: de H. Jacobus de Meerderekerk aan de Parkstraat en de Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen aan de Elandstraat. De Lourdeskapel in Scheveningen blijft behouden als ondersteunende locatie.
Einde van een eeuwenoude traditie
Met de sluiting verdwijnt een belangrijk hoofdstuk uit de katholieke geschiedenis van Scheveningen. De oorsprong van de parochie gaat terug tot 1357, toen graaf Willem V van Beieren een kapel liet bouwen die werd gewijd aan Antonius Abt. In 1419 groeide deze uit tot een zelfstandige parochiekerk.
Na de Reformatie moesten de katholieke inwoners van Scheveningen eeuwenlang uitwijken naar schuilkerken in Den Haag en zelfs naar de kapel van de Spaanse ambassade. Pas in de negentiende eeuw konden zij weer openlijk hun geloof belijden.
De huidige Antonius Abtkerk is het vijfde kerkgebouw van de parochie. Het verving in 1927 een neogotische kerk uit 1857. Architect Joseph Cuypers ontwierp bewust een gebouw dat aan de buitenzijde relatief ingetogen oogt, terwijl het interieur juist rijk is uitgevoerd.
Bijzonder interieur
Het interieur van de Antonius Abtkerk behoort tot de meest indrukwekkende kerkinterieurs van Nederland. Het absolute pronkstuk is het grote apsismozaïek van kunstenaar Antoon Molkenboer. Het kunstwerk werd aangebracht ter herinnering aan de cholera-epidemie van 1848 en bestaat uit ongeveer twee miljoen steentjes. Met afmetingen van 12 bij 17,4 meter geldt het als het grootste mozaïek ten noorden van de Alpen.
Daarnaast beschikt de kerk over monumentale glas-in-loodramen, rijk versierde altaren van Jan Brom en een imposant Vermeulen-orgel uit 1927. Sinds 1992 heeft het gebouw de status van rijksmonument. Tussen 1999 en 2001 onderging de kerk een omvangrijke restauratie.
Nieuwe bestemming nog onbekend
Wat er met het kerkgebouw gaat gebeuren, is nog niet bekend. De parochie werkt de plannen de komende maanden verder uit. Door de monumentale status is sloop uitgesloten, maar het vinden van een passende nieuwe bestemming, waarbij ook het bijzondere interieur behouden blijft, vormt een grote uitdaging.
Met de sluiting verdwijnt niet alleen een kerkgebouw uit het Scheveningse straatbeeld, maar ook een plek die generaties lang het religieuze en sociale hart vormde van de katholieke gemeenschap in de badplaats.
Bronen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Antonius_Abtkerk_(Den_Haag)
