CDA: Een partij voor solidariteit, verantwoordelijkheid en een sterke samenleving
Het CDA, voluit Christen-Democratisch Appèl, is een Nederlandse politieke partij die bekendstaat om haar nadruk op solidariteit, verantwoordelijkheid, gemeenschapszin en een betrouwbare overheid. Het CDA is een christendemocratische volkspartij en heeft sinds de oprichting een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse politiek.
De partij vindt dat mensen verantwoordelijkheid dragen voor zichzelf én voor de samenleving. Het CDA legt daarom veel nadruk op gezinnen, verenigingen, maatschappelijke organisaties en lokale gemeenschappen. De overheid moet volgens de partij niet alles zelf regelen, maar wel zorgen voor goede voorwaarden waarin mensen en gemeenschappen kunnen functioneren.
Het partijbureau van het CDA is gevestigd in Den Haag:
Buitenom 19
2512 XA Den Haag
Officiële website van het CDA: CDA.nl
Het partijbureau is het centrale kantoor van de landelijke CDA-organisatie.
De oprichting en geschiedenis van het CDA
Het CDA ontstond uit een samenwerking van drie christelijke partijen: de Katholieke Volkspartij (KVP), de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Christelijk-Historische Unie (CHU).
De drie partijen werkten vanaf de jaren zestig steeds nauwer samen. In de jaren zeventig werd besloten om de samenwerking verder uit te bouwen en gezamenlijk de verkiezingen in te gaan.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 deden KVP, ARP en CHU gezamenlijk mee met één lijst, één programma en één lijsttrekker: Dries van Agt. De combinatie behaalde 49 zetels. De formele fusie tot het CDA volgde in 1980.
Het CDA groeide in de jaren tachtig uit tot een van de grootste politieke partijen van Nederland. Onder leiding van Ruud Lubbers werd het CDA bij de verkiezingen van 1986 en 1989 de grootste partij.
In de jaren negentig kreeg het CDA te maken met een sterke terugval. Bij de verkiezingen van 1994 verloor de partij veel zetels en kwam zij voor het eerst sinds lange tijd in de oppositie terecht.
In 2002 maakte het CDA onder leiding van Jan Peter Balkenende een grote verkiezingswinst. Balkenende werd minister-president en leidde verschillende kabinetten tussen 2002 en 2010.
Daarna maakte het CDA verschillende politieke periodes mee. De partij nam deel aan het kabinet-Rutte I, waarin zij samen met de VVD regeerde en gedoogsteun kreeg van de PVV. Na de val van dit kabinet kwam het CDA in de oppositie terecht.
Later keerde het CDA terug in de regering. De partij maakte deel uit van de kabinetten-Rutte III en Rutte IV, samen met verschillende andere partijen.
Waar staat het CDA voor?
Het CDA baseert zijn politieke visie op vier belangrijke uitgangspunten:
- Publieke gerechtigheid
- Rentmeesterschap
- Solidariteit
- Gespreide verantwoordelijkheid
Deze uitgangspunten vormen volgens het CDA het politieke kompas van de partij.
Solidariteit
Solidariteit betekent voor het CDA dat mensen verantwoordelijkheid voor elkaar dragen. Mensen die hulp nodig hebben, moeten kunnen rekenen op ondersteuning vanuit de samenleving en de overheid.
Dit komt bijvoorbeeld terug in het beleid over zorg, sociale zekerheid, gezinnen en ouderen.
Gespreide verantwoordelijkheid
Het CDA vindt dat verantwoordelijkheid niet alleen bij de overheid moet liggen. Ook gezinnen, bedrijven, verenigingen, kerken, maatschappelijke organisaties en lokale gemeenschappen hebben volgens de partij een belangrijke rol.
De overheid moet volgens deze visie niet alles centraal regelen, maar ruimte geven aan mensen en organisaties om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Rentmeesterschap
Met rentmeesterschap bedoelt het CDA dat mensen zorgvuldig moeten omgaan met de wereld waarin zij leven. Dit heeft onder andere betrekking op natuur, klimaat, energie en de economie.
Het CDA wil economische ontwikkeling combineren met verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties.
Publieke gerechtigheid
Publieke gerechtigheid gaat over een samenleving waarin regels eerlijk worden toegepast en waarin de overheid betrouwbaar en rechtvaardig optreedt.
De rechtsstaat, veiligheid en het vertrouwen in publieke instellingen spelen hierbij een belangrijke rol.
Bestaanszekerheid
Bestaanszekerheid is een belangrijk onderwerp binnen het huidige CDA.
De partij vindt dat mensen zekerheid moeten hebben over hun inkomen, werk, woning, zorg en onderwijs. Het CDA wil onder meer dat werken meer loont en dat het belasting- en toeslagenstelsel eenvoudiger en eerlijker wordt.
Ook betaalbaar wonen is volgens het CDA onderdeel van bestaanszekerheid. De partij wil daarom meer woningen laten bouwen en procedures voor woningbouw vereenvoudigen.
Het CDA koppelt bestaanszekerheid daarnaast aan de samenleving als geheel. Volgens de partij gaat het niet alleen om inkomen, maar ook om het kunnen deelnemen aan de samenleving en het hebben van een gemeenschap om je heen.
Klimaat, natuur en economie
Het CDA wil klimaatbeleid combineren met economische ontwikkeling en betaalbaarheid.
De partij wil investeren in duurzame energie en de uitstoot van broeikasgassen verminderen. Tegelijkertijd benadrukt het CDA dat bedrijven en huishoudens de veranderingen moeten kunnen betalen.
Ook natuur en water zijn belangrijke onderwerpen. Het CDA wil onder meer aandacht voor natuurbeheer, waterveiligheid en het stikstofprobleem.
Het CDA spreekt daarbij over rentmeesterschap: de huidige generatie heeft volgens de partij de verantwoordelijkheid om de leefomgeving goed achter te laten voor toekomstige generaties.
Wonen
Het tekort aan woningen is volgens het CDA een belangrijk maatschappelijk probleem.
De partij wil meer en sneller woningen bouwen en wil regels wegnemen die woningbouw vertragen. Daarbij wil het CDA dat er zowel in steden als in dorpen meer gebouwd kan worden.
Betaalbaarheid speelt eveneens een belangrijke rol. Het CDA wil dat wonen bereikbaar blijft voor mensen met verschillende inkomens.
Zorg en samenleving
Het CDA vindt dat de samenleving meer moet uitgaan van omzien naar elkaar.
De partij vindt dat familie, buurt, vrijwilligers, verenigingen en maatschappelijke organisaties een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan zorg en ondersteuning.
Tegelijkertijd blijft de overheid verantwoordelijk voor goede publieke voorzieningen. Het CDA wil de groei van de zorguitgaven beperken en het zorgstelsel eenvoudiger maken.
Het CDA in de regering
Het CDA heeft in zijn geschiedenis regelmatig deelgenomen aan Nederlandse kabinetten.
Een belangrijk tijdperk was de periode waarin Ruud Lubbers minister-president was. Van 1982 tot 1994 leidde hij drie kabinetten.
Ook Jan Peter Balkenende was namens het CDA minister-president. Hij leidde tussen 2002 en 2010 vier kabinetten.
Meer recent maakte het CDA deel uit van het kabinet-Rutte III en kabinet-Rutte IV. Daarna zat de partij tijdelijk in de oppositie.
Na de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 behaalde het CDA 18 zetels. De officiële uitslag werd op 7 november 2025 door de Kiesraad vastgesteld.
In 2026 maakt het CDA opnieuw deel uit van de regering. Op 23 februari 2026 werd het kabinet-Jetten beëdigd. Het kabinet wordt gevormd door D66, VVD en CDA.
Het CDA in het kabinet-Jetten
Het CDA levert in het kabinet-Jetten vijf ministers en drie staatssecretarissen.
Onder de CDA-ministers bevinden zich:
- Bart van den Brink – minister van Asiel en Migratie en viceminister-president
- Tom Berendsen – minister van Buitenlandse Zaken
- Pieter Heerma – minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
- Heleen Herbert – minister van Economische Zaken en Klimaat
- Mirjam Sterk – minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport
Daarnaast levert het CDA drie staatssecretarissen. Derk Boswijk is staatssecretaris van Defensie, Annet Bertram staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en Jo-Annes de Bat staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei.
Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet. D66, VVD en CDA beschikken gezamenlijk niet over een meerderheid in de Tweede Kamer. Daardoor moet het kabinet voor verschillende voorstellen steun zoeken bij andere partijen.
De huidige positie van het CDA in het parlement
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 behaalde het CDA 18 van de 150 zetels. Daarmee is het CDA vertegenwoordigd als een van de partijen in de huidige Tweede Kamer.
De politiek leider en fractievoorzitter van het CDA is Henri Bontenbal. Hij is sinds 2023 politiek leider van de partij. In 2025 werd hij opnieuw lijsttrekker.
Bontenbal profileert het CDA onder meer rond thema’s als samenwerking, bestaanszekerheid, veiligheid, economie en een betrouwbare overheid.
Het CDA benadrukt daarbij dat politieke partijen meer moeten samenwerken om maatschappelijke problemen op te lossen.
Henri Bontenbal
Henri Bontenbal is sinds 2023 politiek leider van het CDA.
Hij werd in 2021 lid van de Tweede Kamer. Daarvoor werkte hij jarenlang in de energiesector. Hij studeerde natuurkunde aan de Universiteit Leiden.
Bontenbal werd in 2023 fractievoorzitter en politiek leider van het CDA. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 was hij lijsttrekker van de partij.
Onder zijn leiding legt het CDA nadruk op samenwerking, verantwoordelijkheid en het versterken van de samenleving. De partij gebruikt daarbij de slogan “Samen voor een fatsoenlijk land”.
Kritiek op het CDA
Zoals iedere politieke partij krijgt ook het CDA kritiek.
Een terugkerend discussiepunt is de christendemocratische identiteit van de partij. Het CDA komt voort uit christelijke politieke partijen, maar is tegenwoordig een partij voor kiezers met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden. Daardoor wordt regelmatig gediscussieerd over de plaats van christelijke waarden binnen de moderne partij.
Ook het beleid rond migratie en asiel leidt tot politieke discussie. Het CDA wil de migratie beter beheersen en maakt in het kabinet-Jetten deel uit van het beleid om de asielinstroom te verminderen.
Ook het klimaat- en stikstofbeleid leidt tot discussie. Het CDA probeert klimaatbeleid te combineren met de belangen van landbouw, bedrijven en huishoudens. Voorstanders benadrukken de combinatie van duurzaamheid en economische haalbaarheid, terwijl critici vanuit verschillende politieke richtingen vinden dat het beleid op bepaalde terreinen verder of juist minder ver zou moeten gaan.
Daarnaast krijgt het CDA kritiek vanwege zijn lange geschiedenis van regeringsdeelname. Tegenstanders verbinden de partij aan beleidskeuzes die in verschillende kabinetten zijn gemaakt. Het CDA benadrukt zelf juist de bestuurlijke ervaring en het belang van verantwoordelijkheid nemen.
Conclusie
Het CDA is sinds 1980 een belangrijke Nederlandse politieke partij. De partij ontstond uit de samenwerking en uiteindelijke fusie van KVP, ARP en CHU en ontwikkelde zich tot een brede christendemocratische volkspartij.
De belangrijkste uitgangspunten van het CDA zijn solidariteit, publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Deze waarden komen terug in onderwerpen als bestaanszekerheid, wonen, zorg, klimaat, economie en de rol van de overheid.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 behaalde het CDA 18 zetels. Sinds februari 2026 maakt de partij deel uit van het kabinet-Jetten, samen met D66 en VVD.
Henri Bontenbal is politiek leider en fractievoorzitter van het CDA. Onder zijn leiding richt de partij zich onder meer op samenwerking, bestaanszekerheid, veiligheid, economische ontwikkeling en het versterken van de samenleving.
De geschiedenis van het CDA laat zien hoe een partij vanuit verschillende christelijke politieke tradities is uitgegroeid tot een brede volkspartij. De combinatie van solidariteit, verantwoordelijkheid en gemeenschapszin vormt nog steeds een belangrijk onderdeel van het politieke profiel van het CDA.
